Jak wybrać aparat słuchowy? Na co zwrócić uwagę przed decyzją

Aparat słuchowy dobiera się do konkretnego ucha i konkretnej osoby — punktem wyjścia jest aktualny audiogram, a dopiero potem tryb życia, budowa ucha i preferencje dotyczące obsługi. Nie istnieje jeden model „dla każdego”. Dlatego wybór warto oprzeć na badaniu słuchu i teście aparatu, a nie na samym opisie funkcji.

Od czego zależy wybór aparatu

Protetyk słuchu bierze pod uwagę kilka elementów naraz:

• Wynik audiometrii — audiogram pokazuje, jakie częstotliwości i jak bardzo są osłabione. Od tego zależy potrzebna moc aparatu i sposób jego zaprogramowania.
• Stopień i typ ubytku — lekki, umiarkowany, znaczny czy głęboki; przewodzeniowy, odbiorczy czy mieszany. Głęboki ubytek wymaga mocniejszego aparatu, co ogranicza wybór najmniejszych modeli.
• Budowa ucha — kształt i szerokość przewodu słuchowego, ilość produkowanej woskowiny, stan skóry. Bardzo wąski przewód może wykluczać aparaty wewnątrzuszne.
• Tryb życia — praca w hałasie, częste rozmowy w grupie, spotkania w restauracjach, sport, praca zdalna z telefonem. Im bardziej zróżnicowane otoczenie akustyczne, tym bardziej przydają się funkcje automatycznej adaptacji.
• Obsługa — sprawność palców i wzrok wpływają na wybór wielkości aparatu, sposobu zasilania (bateria czy akumulator z ładowarką) i regulacji (przyciski czy aplikacja).
• Łączność — aparaty z Bluetooth łączą się z telefonem, telewizorem czy tabletem i przesyłają dźwięk bezpośrednio do ucha. To wygodne, ale nie każdemu potrzebne.
• Jedno czy dwoje uszu — przy ubytku obustronnym dwa aparaty zwykle dają lepszą lokalizację dźwięku i rozumienie mowy w hałasie. Przy ubytku jednostronnym wystarcza jeden. Jeśli gorzej słyszysz tylko na jedno ucho, najpierw wyjaśnij przyczynę — piszemy o tym w poradniku Gorzej słyszę na jedno ucho.

Rodzaje aparatów słuchowych

Zauszne (BTE i RIC)

• RIC (słuchawka w kanale) — niewielka obudowa za uchem, cienki przewód i słuchawka umieszczona w przewodzie słuchowym. Dyskretne, lekkie, dostępne w wersjach akumulatorowych. Obecnie najczęściej dobierany typ przy lekkim i umiarkowanym ubytku.
• BTE (klasyczne zauszne) — cała elektronika za uchem, dźwięk prowadzony rurką do wkładki usznej. Mocniejsze, trwalsze, łatwiejsze w obsłudze; stosowane przy większych ubytkach i u dzieci.

Wewnątrzuszne (ITE, ITC, CIC)

• Aparat w całości mieści się w małżowinie lub przewodzie słuchowym, wykonany na podstawie odlewu ucha. Najmniejsze modele są prawie niewidoczne, ale mają mniejsze baterie, mniej funkcji i są bardziej narażone na woskowinę. Wymagają odpowiednio szerokiego przewodu słuchowego.

Każdy z typów ma zalety i ograniczenia — wybór wynika z audiogramu i codziennych potrzeb, nie z samej wielkości.

Jak wygląda dobór aparatu w Sonar Clinic

Doborem i dopasowaniem aparatów zajmuje się mgr Paulina Waloszek, audiofonolog i certyfikowany protetyk słuchu, zawodowo związana z protetyką słuchu od 2015 roku. Proces przebiega w czterech etapach:

1. Badanie słuchu — audiometria tonalna, w razie potrzeby tympanometria. Wynik jest podstawą dalszych decyzji. Jeśli w uchu jest np. woskowina lub płyn, najpierw kierujemy do laryngologa.
2. Dobór — omówienie wyniku, trybu życia i oczekiwań; propozycja typu aparatu i modelu. W Sonar Clinic dopasowujemy aparaty marek Phonak, Interton i Starkey — wybór konkretnego modelu zależy od wyniku badania i potrzeb.
3. Test — aparat programowany według audiogramu można sprawdzić w codziennych sytuacjach: w rozmowie, na ulicy, przy telewizorze. Dopiero po tym etapie zapada decyzja.
4. Dopasowanie i kontrola — precyzyjne ustawienie, nauka obsługi i pielęgnacji, a potem wizyty kontrolne, na których koryguje się ustawienia w miarę przyzwyczajania się do aparatu.

Badanie słuchu w ramach wizyty w sprawie doboru aparatu nie jest płatne; pozostałe badania słuchu są płatne według cennika. Więcej o samych aparatach i markach znajdziesz na stronie aparaty słuchowe we Wrocławiu, a o badaniach na stronie diagnostyka słuchu. Dopasowanie aparatu zakupionego w Sonar Clinic nie jest dodatkowo płatne; dopasowanie aparatu kupionego gdzie indziej kosztuje 300 zł, audiometria tonalna 50 zł — aktualny cennik jest na stronie cennik. Wizytę umówisz telefonicznie (+48 880 018 703) lub online na profilu specjalisty.

Refundacja — o czym warto wiedzieć

Osoby ubezpieczone mogą ubiegać się o dofinansowanie aparatu słuchowego z NFZ. Podstawą jest zlecenie na wyrób medyczny wystawione przez uprawnionego lekarza (np. laryngologa) po stwierdzeniu ubytku słuchu określonego stopnia. Dofinansowanie przysługuje raz na określony czas i obejmuje ustaloną kwotę limitu — pacjent dopłaca różnicę do ceny wybranego modelu. Osoby z orzeczeniem o niepełnosprawności mogą dodatkowo starać się o dofinansowanie ze środków PFRON, które realizują powiatowe centra pomocy rodzinie.

Zasady, limity i wymagane dokumenty zmieniają się, dlatego aktualne warunki najlepiej potwierdzić w NFZ lub PCPR. Podczas wizyty protetyk wyjaśni, jakie dokumenty są potrzebne do rozliczenia aparatu.

Pielęgnacja i codzienne użytkowanie

• Codziennie wycieraj aparat suchą, miękką ściereczką; nie używaj wody ani alkoholu.
• Na noc wyjmij baterie lub odłóż aparat do ładowarki; przechowuj go w suchym miejscu, np. w pojemniku z osuszaczem.
• Regularnie wymieniaj filtry przeciwwoskowinowe i wkładki — zalegająca woskowina jest najczęstszą przyczyną „zepsutego” aparatu.
• Zdejmuj aparat przed kąpielą, pływaniem i użyciem lakieru do włosów.
• Zgłaszaj się na wizyty kontrolne i powtarzaj badanie słuchu w odstępach zalecanych przez protetyka — ustawienia aparatu trzeba dostosowywać do zmian słuchu.

Pierwsze tygodnie z aparatem to okres adaptacji: mózg uczy się na nowo dźwięków, które wcześniej były niesłyszalne. Warto nosić aparat regularnie, a uwagi spisywać i omawiać na wizycie kontrolnej.